Бала болашағы өз қолымызда
Қазақ «қызым үйде, қылығы түзде» деп бекер айтпағын, қазір бұл нақылдың жаңарғанын да естідік. Ұл-қызы үйде болғанымен, қылықтары тик-ток мен трендте болып тұр. Қазіргі қоғамның ауыр қасиеті осында. Араша болатын ата-анамыз да осы технологиядан алыс емес, бұрын баланы ауыл тәрбиелейтін болса, кейін мектепті меңзедік, ендігі кезек әлеуметтік желіге келді. Балаға еркіндік бердік, керегін алар, керек емесін ысырып қояр дедік, бірақ керісінше болып барады. Ұлттық құндылық, ұлттық тәрбиеден таса қалып, америкалық, еуропалық дәстүрге еліктеп, соңында одан да жаңылып қалып жатырмыз.
Соңғы кездері ұлдан ұят кеттіма десек, қыздардан да қылық кетіп бара жатқандай көрінеді. Әрине көпке топырақ шашпаймыз, бірақ қоғам соған итермелеп барады. Кейінгі кезде қоғамда болып жатқан жағдайлар жаға ұстатады. Әсіресе, балалардың бұзақылығы шектен шықты, еркеліктің соңы ессіздікке әкеліп, орны толмас қайғыға душар болып барамыз. Бұл біріншіден, балалардың қадағалаусыз қалғанын көрсетеді, қазақ қызды «қырық үйден тиып», «ұлды ұрпақ жалғаушы», «ұлттың ұлтаны» деп таққа қондырып, тәрбиесіне тіке қарайтын еді. Қазір осы бақылаусыз қалған жасөскіндердің санасын өзге нәрселер улап, өзге әлемге жетектеп бара жатқандай көрінеді.
Мектеп жасындағы жасөспірімдердің бұзақылығы былай тұрсын, жақында Астанада болған оқиға дүйім жұрттың есін шығарды. Сол баяғы сымсыз телефонға байланған сананың адасып қалғаны бүтіндей отбасыны опық жегізді. Бұл туа біткен дерт емес, бұл сол ақпарат саласындағы олқы тұстар. Әлеуметтік желінің әлсіз тұстарын тұмшалап алып, тағдырына балта шабатын өскіндердің көбеюі ұлтымыздың болашағына үлкен қауіп алып келеді. Бала тәрбиесіне әрбір ата-ана жауапты, бірақ ер адам түзде болғандықтан, әйелдер қауымына жүк екі еселенеді.
«Жуырда Мемлекет басшысының «Ana tili» газетіне берген сұхбатында «Жастарымыз халқымыздың болмысына жат идеялардың жетегінде кетпесе, күйзеліске түспесе, нигилизмге бой алдырмаса екен деп тілеймін. Олардың белсенді, тәртіпті, білімпаз, еңбекқор болғанын қалаймын» деген сөзі жастар тәрбиесі мемлекет стратегиясының түпкі мәні екенін көрсетеді.
Осы орайда, біз секілді үлкен қауымы әрекет етуі де тиіс. Біз аудан көлемінде көбіне қыздар мәселесінде мектептер аралап, аналық ақыл-кеңесімізді, өрілген өсиеттерімізді айтып, мүмкіндігінше оқушылармен тілдесуге тырысып келеміз. Дөңгелек үстелдер өткізіп, олардың айтар ойымен пікір алмасып, толғандыратын тақырыптарын тыңдап та келеміз.
«Балаңды тәрбиелеймін десең, алдымен өзіңді тәрбиеле» деген сөз бар. Бұны педагогикада өнегелік тәрбие дейді. Яғни ата-ана өз баласына үлгі-өнеге болуға тырысуы керек. Мұны неге айтып отырмын, қазіргі ата-аналар да сымсыз телефонмен тыныстап, бос уақытын осы құрылғыға байлап тастағандай. Бұрын бала қараусыз қалатын еді, енді бұл пәлекет ерлі-зайыптылардың да шаңырағын ортасына түсіріп бітірді. Қысқаша айтқанда, қоғамды түзеу заман талабында емес, өзіміздің қолымызда. Баланы бастан дегенді әсте естен шығармауымыз керек. Әлі де кеш емес, уақыт барда әрекет етуіміз керек. Сонда ғана жат қылықтан арылып, жөні түзу жолдан жаңылмаймыз...
Әзия ҚЫСТАУБАЕВА
