“ЖАҢАҚОРҒАН ТЫНЫСЫ” – БІР ДӘУІРДІҢ ТАРИХЫ
![](/uploads/posts/2023-10/medium/1697860168_foto-arhiv.jpg)
![](/uploads/posts/2023-10/medium/1697860255_foto-gazet-2.jpg)
![](/uploads/posts/2023-10/medium/1697860206_foto-gazet.jpg)
Айналамызда күнделікті болып жатқан өзгерістер мен оқиғаларға толы сан қилы ақпараттарды оқырманға шынайы жеткізіп отыруда байыпты сараптама, нақты тұжырымға ғана сүйенетін баспасөздің маңызы үлкен. Осы қатарда шығып келе жатқанына биыл тоқсан жыл толып отырған аудандық төл басылым – «Жаңақорған тынысы» газетіі де бар. Ақпарат көзінсіз алға жылжу мүмкін емес. Соның бір дәлелі, соғыс басталған жылы газет ісіне мүмкіндік кем деген желеумен аудандық газеттің шығарылуы тоқтатылған екен, бір жылдың айналасында жұрт құлаққа ұрған танадай соқыр-мылқаудың кебін киіп, келер жылдан бастап қайтадан қызу қолға алыныпты.
Қазірде коммуникативтік құралдардың дамыған кезінің өзінде мерзімді басылымға деген сұраныс кеміген жоқ. Зиялы қауым газетті іздейді, күнделікті жаңалықтарды теледидардан біліп отырғысы келеді. Былайша айтқанда, секунд сайын жаңарып отыратын сайттардан газеттің айырмашылығы басым.
Газет – қай дәуірде де зияткерлік сананы, қоғамдық көзқарасты қалыптастырушы.
Мемлекет басшысы таяуда киелі Түркістан төрінде өткен Ұлттық құрылтайда ақпарат саясатының тиімділігін арттыру, креативті индустрияны дамыту мәселесін ерекше атап өткені белгілі.Елімізді жаңғырту ісіне ерекшк ықпал ететін масс-медиа саласының бағыт-бағдарына назарын аударды.
«Ақпарат құралдарында түрлі көзқарастар тоғысады. Оны қоғам тынысының барометрі деуге болады» деп, соның ішінде салмақты ақпарат көздерінің әлеуметтік желідегі негізсіз фейкпен уланып жатқан қоғамды сауықтыратын күш екендігін де айтып өтті. Өйткені әлеуметтік желідегі қадағаланбайтын ақпарат тасқынынан гөрі авторлық сараптамалар, нақты деректерге жүгінген журналистік зерттеулер маңызды. Газет оқуға деген қызығушылық неғұрлым ересектер арасында әлі де жойылған жоқ. Сондай-ақ күн сайын теледидар алдында отырып, төрткүл дүниенің жаңалығына құлақ түретіндер осы жастағылар. Сондықтан бұл екеуінің тынысы жалғаса берері анық. Бүгінде отандық ақпараттық контенттің бәсекеге қабілеттілігі мен сапасын арттыруға барлық жағдайлар қарастырылуда. Ақпараттық кеңістікті, отандық медианы қолдау және ақпаратқа қолжетімділікті арттыру – бүгінгі күннің басты талабы.
Мықты медианы қалыптастыруда медиатұтыну мәдениеті де маңызды. Осы орайда жергілікті жерде газет оқырмандарының жетпіс пайызға жуығы ұстаз, дәрігер, өнер мен мәдениет қызметкерлері, яғни зиялы қауым өкілдерің құрайтыны көп жайтты аңғартады.
Аудандық газетті елдің қоғамдық өмірінен, туған жер халқының мақсат-мүддесінен, қуаныш-жетістіктерінен, мұң-мұқтажынан, ешуақытта бөле қарауға болмайды. Ол өзінің танымдық, тағылымдық, рухани ақпараттық құрал ретіндегі міндетін әрдайым жоғары жауапкершілік пен талап деңгейінде атқара білуді мұрат тұтып келеді. Аудан экономикасының іргелі болуына, мәдени-әлеуметтік жағынан дамуына қызмет етуде. Жақсы жаңалықтарды, озық іс-тәжірибелерді, адами ізгі қасиеттерді, ел мен жер тарихын, мәдениет пен өнерді, туған өңіріміздің тұлғалы түлектерін жан-жақты таныстырумен қатар ынтымақ пен достықты, бауырмалдық пен қайырымдылықты кеңінен насихаттауды күн тәртібінен түсірмеді. Қоғамда орын алған кемшіліктер мен келеңсіздіктерді дер кезінде сын тезіне салып отырды.
Тоқсан жылдық тарихы бар газетіміз ағалар салған дәстүрлі жолынан бүгін де жаңылған емес. Заман тынысымен бірге жаңарып, оқырманның рухани сұранысын қанағаттандыруда қажырлы еңбегін жалғап келеді.
Газеттің тұрақты тілшілері редакциямен байланысын үзбей, мақалаларын жолдап отырады. Осындай қаламгерлер қатарында әсіресе тарихи тақырыптарға қалам тербеп жүрген қосүйеңкілік Қалмұрат Мұсабековтың, байырғы журналист Мағираш Тұрсынованың мазмұнға бай жазбалары әлі де әлеуметтің назарынан түспесе, қожамберділік еңбек ардагері Асылхан Бибасаровтың өзі еңбек еткен қоғамның бет-бейнесін айқындайтын мазмұнды дүниелерімен оқырман жиі қауышып келеді. Қожамберділік Молдахмет Нәлібаев, газеттің байырғы қызметкерлері – Пахмаддин Айнақожанв, Файзулла Сахиев, Ерубай Қалдыбек, ел ағалары Мұзарап Махмұдов, Әбибулла Шер, Шайдарбек Әшімұлы, сунақаталық Ұлбосын Түкібава, Сайлаухан Жартыбаев, жайылмалық Нұрлан Жапеков, өзгенттік Орынбек Асылбековтер де осы саптан табылып жүр.
Газеттің жаны – оқырман. Оның қолдауы ғана емес, бағыт-бағдары, сыни ескертпелері де біз үшін аса маңызды.
Жаңақорған аудандық газеті 1933 жылдың 1 қыркүйегінен аудандық партия комитеті мен халық депутаттары аудандық атқару комитетінің құрылтайшылығымен «Қызылмақташы» деген атаумен шықты. Тұңғыш редакторы Әбдірейім Рыскелдиев болды. Газет атауы озат шаруашылықтың атын иеленіп отырғандықтан «Қызылмақташыдан» «Екпіндіге» ауысты. 1966 жылдан бастап 1991 жылға дейін «Коммунизм жолы» деп аталса, еліміз егемендік алуымен бірге газет те жаңа атауға ие болып, «Жаңақорған тынысы» аталды.
Алғашқы кезде газет елді сауаттандыру, халықтың саяси ой-өрісін қалыптастыоудың құралы болды. Сол кезде жаңадан құрылып жатқан шаруашылықтардың тыныс-тіршілігінен хабар берді, ал соғыс уақытында елге рух беретін жазбалармен қатар майданнан хаттар басылды.
1960 жылдардан бастап саяси ақпараттардан басқа мәдени ағартушылыққа ден қойылды. Осы кезеңнен бастап аудандық газетте КазТАГ пен ТАСС-тың хабарламалары басылды. «Республикамыздың таңдаулы адамдары» жаңа айдары ашылды. Жалқаулықты, жауапсыздықты қатал әшкерелеуде журналистмканың жауынгер жанры – сын-сықақ, фельетон көмекке келді.
1966 газет редакторы Мырқы Исаев болды. Бұл жылдары қарқын алған Түгіскен тыңын игеру, Келінтөбе магистральдық каналының құрылысы жазылды. Осы жылдары газеттің ауылшаруашылығы бөлімінде Жақсылық Рахматулла ағамыз қызмет атқарды. Жастар қатарының легін Бақтыбай Айнабеков, Оңалбай Садықов, Әкім Мейірбеков, Үсен Әбшенов, Файзулла Сахиев, Пахмаддин Айнақожаев, Құдайберген Ертасовтар толықтырды. Алпыс тоғызыншы жылы Адырбек Сопыбеков, жетпіс бірінші жылдан бастап Құдабай Ертаев редакторлық етті. Осы жылдары газет таралымы бес мың данаға жеткен. Бұл кездері еңбекші қауымға газет экономикалық білім берудің көздігі ретінде де қызмет етті. 1975 жылы «Коммунизм жолы» Республика бойынша аудандық, облыстық газеттер ішінде жүлделі бірінші орынды жеңіп алды.
1986 жылы газет редакторлығына Айдархан Бибасаров тағайындалды. Бұл кезде баспахана өндірісі біршама автоматтандырылғанымен бас та-қырыптар гранкаға қолмен терілді. Қорғасынмен құйылып келетін тексті макетке орналастыру, бекіту, бәрі қолмен атқарылды.
Тәуелсіздік таңы газеттің тақырыптық шығарылымы мен идеялық мазмұнына тың леп, жаңа тыныс алып келді. Журналистің шығармашылық еңбегі қасаң қағида, сірескен цензурадан арылуы қаламгерлердің ой-қиялына шабыт берді. Бұл өз кезегінде газетті бұқараға бұрынғыдан да жақындата түсті. Жаңа айдарлар пайда болды. Халықтық салт пен санаға негізделген құнды тақырыптар газет бетінде өзіндік өрнегін қалыптастыра бастады.
Дегенмен еліміз нарықтық қатынастарға көшкен қиыншылық кезеңде барлық саланы шарпыған дағдарыс рухани әлкемді де айналып өтпегені белгілі. Облыстарда бірқатар аудандық газеттер жұмысын тоқтатып, мүлде жабылып қалса, «Жаңақорған тынысы» өз оқырмандарынан қол үзбей, бірте-бірте қиындықтарды жеңіп шықты.
1998 жылдан бастап газетке Алмас Бекжігітов басшылық етті. Облыс аудандарында бірінші болып офсеттік баспа машинасы алынып, газет өндірісі компьютерлендірілді. 2006 жылы елдің ортақ мұрасы саналатын төл басылымға аудандағы мекеме, ұжым, шаруашылық басшыларының көмек беруі, газет басшылығының жұмысты үйлестіруі, ұжымның ынтымақты қолқабысы арқасында халықтық асар әдісімен редакцияның жеке ғимараты салынып, пайдалануға берілді. Бұл жылдары газетте Құдайберген Ертасов, Ерубай Қалдыбекұлы, Оразалы Мұсабеков сынды азаматтардың қолтаңбасы айрықша. 2014 жылдан бастап газет «Сыр-медиа» ЖШС қарамағына көшіп, жұмысын жалғастырды.
Газет жұмысы шығармашылық тұрғыда дамып, жетіліп отыратын, қоғамдық сананы қалыптастырушы жанды құбылыс. Оның әлеуеті әлбетте шығармашылық өкілдерінің кәсіби қарым-қабілетіне ғана емес, адами болмыс бітімі, жан тазалығына да тәуелді. Бұл орайда газетте тер төгіп келе жатқан әріптестерім – Әлібек Жарықбаев, Мақпал Пәтенова, Әсел Рзаева, Айсұлу Алданазар, Жасұлан Сейдеметов сынды журналистер мен газетпен үзбей байланыс жасап тұратын тұрақты тілшілеріміздің шынайы еңбегіне бүгінгі мереке күні алғысымды білдіріп, алдағы уақытта зор шығармашылық табыс тілеймін.
Бұқараға рухани өмірдегі ақпараттарды жеткізуші ғана емес, оның ағартушылық та миссиясын жете сезінетін жазарман қауым үшін әр кез әділеттілікті ту етіп, қажырлы бейнеткештікті еңсерер киелі кәсібіне деген жүрек сүйіспеншілігі қажет. «Жаңақорған тынысы» шығармашылық ұжымы да әрдайым осы мақсаттан табылуда ел көңілінен шығады деп сендіргім келеді.
Баян ҮСЕЙІНОВА,
«Жаңақорған тынысы» газетінің
бас редакторы