23 тамызда Қазақстан алғаш рет Құрылтай депутаттарын сайлайды: жаңа сайлау туралы не білу керек?

Бұрынғы екі палаталы Парламенттің орнына заң шығарушы биліктің жаңа үлгісі – Құрылтай құрылды. Бұрынғы екі палаталы Парламенттің орнына заң шығарушы биліктің жаңа үлгісі – Құрылтай құрылды.

Енді дәл осы орган заң қабылдайды, республикалық бюджетті бекітеді, Үкіметтің жұмысын бақылайды және ел өміріне әсер ететін өзге де маңызды шешімдерді қабылдайды. 23 тамызда қазақстандықтар алғаш рет Құрылтай депутаттарын сайлайды. Ел бұл реформаға қалай келді және сайлаушыларды не күтіп тұр – негізгі деректер мен күндерге шолу.

Реформадан жаңа парламентке дейін

Билік алдағы өзгерістер туралы 2026 жылдың басында, Конституцияның жаңа редакциясын әзірлеу басталған кезде мәлімдеді. Реформаның басты жаңалықтарының бірі – Парламент құрылымының өзгеруі болды.

Реформаға сәйкес, 2026 жылғы 1 шілдеден бастап Мәжіліс пен Сенат өз жұмысын тоқтатты. Олардың өкілеттігі жаңа заң шығарушы орган – Құрылтайға берілді. Енді Құрылтай заң қабылдап, бюджетті бекітіп, Үкімет қызметіне бақылау жасап және азаматтардың мүддесін республикалық деңгейде қорғайды.

Саяси партияларға жаңа ережелер бойынша алғашқы сайлауға дайындалу, кандидаттар тізімін жасақтау және сайлауалды бағдарламаларын әзірлеу үшін бірнеше ай уақыт берілді.

Өтпелі кезең қалай жүзеге асады?

Реформаның негізгі кезеңдері:

2026 жылғы 30 маусымда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауын тағайындау туралы Жарлыққа қол қойды;

2026 жылғы 1 шілдеде жаңа Конституция күшіне енді. Осы күннен бастап Орталық сайлау комиссиясы сайлау науқанына дайындықты бастады;

2026 жылғы 23 тамызда жаңа заң шығарушы орган депутаттарының алғашқы сайлауы өтеді.

Депутаттар қалай сайланады?

Құрылтай құрамына бес жыл мерзімге 145 депутат сайланады. Сайлау партиялық тізім бойынша өтеді.

Сайлауға Қазақстанда ресми тіркелген барлық жеті саяси партия қатысады. Орталық сайлау комиссиясы олардың кандидаттар тізімдерін тіркеуді аяқтады.

Парламенттен орын алу үшін партиялар 5 пайыздық межеден өтуі тиіс. Партия қаншалықты көп дауыс жинаса, соншалықты көп депутаттық мандатқа ие болады.

Сонымен қатар, әр партияның кандидаттар тізімінің кемінде 30 пайызы әйелдерден, жастардан және мүгедектігі бар азаматтардан тұруы міндетті.