ОЙЛАН, ҚАЗАҚ – САНАНЫ СІЛКІНДІРЕТІН ШЫНДЫҚ

Қазіргі қоғам сырт көзге дамып, жаңарып жатқандай көрінгенімен, оның ішкі болмысында шешімін күткен күрделі мәселелер жетерлік. Осындай кезеңде адамды ойлануға мәжбүр ететін, сананы серпілтетін шығармалардың маңызы ерекше. Ойлан, қазақ – дәл сондай туындылардың бірі. Ерлан Ахмеди бұл еңбегінде қоғамның көзге көрінбейтін жараларын дөп басып, әр оқырманның жүрегіне жететін шынайы ой айтады.
Бұл романның ерекшелігі – онда жасандылық жоқ. Автор оқырманды әсерлеу үшін артық бояуға жүгінбейді. Керісінше, өмірдің өзін қандай болса, сол күйінде көрсетеді. Шығармадағы кейіпкерлер – ойдан шығарылған бейнелер ғана емес, олар – бүгінгі қоғамда өмір сүріп жүрген қарапайым адамдардың жиынтық көрінісі. Сондықтан әр оқырман бұл туындыдан өз ортасын, тіпті өзін тануы әбден мүмкін.
Романдағы негізгі идеялардың бірі – адамның ішкі жауапкершілігі. Қазіргі заманда көп адам өз өмірін ғана ойлап, қоғамдық мәселелерге бейжай қарай бастады. Осындай көзқарас бірте-бірте қоғамның әлсіреуіне алып келеді. Автор осы тұсты ерекше атап өтеді. Кейіпкерлердің тағдыры арқылы әрбір әрекеттің салдары болатынын, ешбір іс ізсіз кетпейтінін көрсетеді. Бұл – оқырманға тікелей бағытталған үндеу іспетті.
Жастар мәселесі шығармада айрықша орын алады. Бүгінгі жас буын – ақпарат ағынының ортасында өсіп келе жатқан ұрпақ. Олардың алдында мүмкіндік көп, бірақ сонымен бірге қауіп те аз емес. Романда жастардың сыртқы әсерге тез берілуі, ұлттық құндылықтардан алшақтауы, жеңіл өмірге ұмтылуы ашық көрсетіледі. Автор бұл құбылыстарды сынай отырып, олардың себептерін де назардан тыс қалдырмайды. Ол тәрбиенің әлсіреуі мен рухани бос кеңістіктің пайда болуы жастарға әсер ететін негізгі факторлар екенін аңғартады.
Шығармада отбасы тақырыбы ерекше тереңдікпен қозғалған. Автордың ойынша, кез келген қоғамның іргесі – отбасы. Егер отбасыдағы байланыс әлсіресе, оның салдары тұтас ұлтқа әсер етеді. Романда ата-ана мен бала арасындағы түсініспеушіліктер, уақыт тапшылығы, рухани алыстау сияқты мәселелер шынайы суреттеледі. Бұл – бүгінгі қоғамда жиі кездесетін жағдайлар. Автор осы арқылы оқырманды отбасындағы қарым-қатынастың маңызын қайта бағалауға шақырады.